Bruksela pozywa Polskę. Chodzi o emisje CO₂ w lotnictwie

Według informacji opublikowanych przez Komisję Europejską, Polska nie dokonała pełnej transpozycji do prawa krajowego zmian w dyrektywie reformującej zasady funkcjonowania EU ETS dla lotnictwa. Termin wdrożenia nowych regulacji upłynął 31 grudnia 2023 roku.

Reforma ETS dla lotnictwa

Nowelizacja przepisów przewiduje przede wszystkim stopniowe wygaszanie bezpłatnych uprawnień do emisji dwutlenku węgla przyznawanych przewoźnikom lotniczym. Zmiany mają zwiększyć ekonomiczną presję na ograniczanie emisji i inwestowanie w bardziej zrównoważone technologie oraz paliwa lotnicze.

Regulacje dostosowują również europejski system do globalnego mechanizmu kompensacji emisji CORSIA, wypracowanego w ramach Międzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego (ICAO). Celem jest ograniczenie wzrostu emisji pochodzących z transportu lotniczego oraz zapewnienie bardziej jednolitych zasad funkcjonowania przewoźników na rynku międzynarodowym.

Kolejny etap procedury naruszeniowej

Skierowanie sprawy do Trybunału jest jednym z ostatnich etapów unijnej procedury naruszeniowej. Wcześniej Komisja Europejska wystosowała do Polski formalne wezwanie do usunięcia uchybienia, a następnie tzw. uzasadnioną opinię. Zdaniem Komisji działania podjęte przez polskie władze okazały się niewystarczające do zamknięcia postępowania.

Na obecnym etapie nie oznacza to jeszcze nałożenia sankcji finansowych. O ich ewentualnym wymiarze może zdecydować dopiero Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jeśli uzna argumentację za zasadną i stwierdzi naruszenie prawa unijnego przez Polskę.

Warto jednocześnie podkreślić, że odpowiedzialność za opóźnienie we wdrożeniu przepisów obejmuje okres funkcjonowania zarówno poprzedniego, jak i obecnego rządu. Termin transpozycji dyrektywy upłynął 31 grudnia 2023 roku, niespełna trzy tygodnie po zaprzysiężeniu obecnej Rady Ministrów.

Komisja Europejska wszczęła postępowanie naruszeniowe już w styczniu 2024 roku, a następnie kontynuowała procedurę, uznając przekazywane przez Polskę informacje i postęp prac legislacyjnych za niewystarczające do zamknięcia sprawy. W efekcie zdecydowano o skierowaniu skargi do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Stanowisko Polski

Ministerstwo Klimatu i Środowiska przekazało Polskiej Agencji Prasowej, że Polska kontynuuje działania legislacyjne mające na celu jak najszybsze przyjęcie przepisów niezbędnych do transpozycji dyrektywy dotyczącej systemu handlu emisjami w lotnictwie.

Jak poinformował resort, wdrożenie przepisów odbywa się poprzez projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych oraz niektórych innych ustaw (UC39). Projekt znajduje się obecnie na etapie rozpatrywania przez Radę Ministrów.

Ministerstwo podkreśliło również, że Komisja Europejska jest na bieżąco informowana zarówno o przyczynach opóźnienia, jak i o harmonogramie prac legislacyjnych związanych z wdrożeniem dyrektywy do polskiego porządku prawnego.

Znaczenie dla rynku lotniczego

Choć postępowanie dotyczy formalnie obowiązków państwa członkowskiego, jego przedmiot ma bezpośrednie znaczenie dla funkcjonowania branży lotniczej. Reforma ETS stanowi jeden z filarów europejskiej polityki klimatycznej wobec lotnictwa i będzie wpływać na koszty działalności przewoźników, strategie dekarbonizacji oraz tempo wdrażania paliw zrównoważonych.

Dla linii lotniczych operujących na rynku unijnym oznacza to dalsze zaostrzanie wymogów środowiskowych i stopniowy wzrost kosztów związanych z emisjami dwutlenku węgla. Z kolei dla państw członkowskich terminowe wdrażanie przepisów pozostaje warunkiem uniknięcia sporów prawnych z Komisją Europejską.

Polska nie jest jedynym krajem objętym działaniami Brukseli. W tym samym pakiecie decyzji do unijnego trybunału skierowano również sprawę przeciwko Hiszpanii, która także nie wdrożyła w terminie odpowiednich regulacji dotyczących wspólnotowego systemu handlu emisjami.